Kategorija: Biografije Datum kreiranja srijeda, 03 mart 2010 12:03
Puno ime mu je Ebu Abdullah Muhammed b. Idris, Kurejšija. Imam Šafija rahimehullah, je rodjen 150. godine po Hidžri, godini u kojoj je umro imam Ebu Hanfia, rahimehullah. Rodjen je u Gazzi. Po porijeklu je pripadao plemenu Kurejš. Dobio je ime po djedu Šafiji ibn Saibu. Nakon očeve smrti majka ga je dovela u Mekku, gdje se, okružen siromaštvom, posvetio učenju. U Mekki je vrlo rano postao hafiz Kur'ana. Godine 170. odlazi u, Poslanikov sallallahu alejhi ve sellem grad, Medinu, gdje mu je bio učitelj imam Malik rahimehullah. Družio se s imamom Malikom sve do njegove smrti, 179. godine po Hidžri. Zatim odlazi u Jemen i upoznaje Omera ibn Ebi Selema, od koga uzima znanje iz fikha
Isto tako se upoznao s Jahjom ibn Hassanom, učenikom imama El-Lejs ibn Sa'da, šerijatskog pravnika Egipćana. Godine 184. odlazi u Bagdad i tamo upoznaje Muhammeda ibn Hasana eš-Šejbanija, učenika imama Ebu Hanife, rahimehullah. Druženje s ovim fakihom uticalo je na kasniji pravnički razvoj Šafije. Imam Šafija, je takodje uzimao znanje od Abdullaha ibn Mubareka i Fudajla ibn Ijada kao i El-Kadi el-Vakidija.
Boraveći u Iraku imam Šafija je 198. godine napisao djelo »Er-Risale«, posvećenu pitanjima metodologije islamskog prava. Ovo djelo je postojalo u više verzija. Pisano je u obliku dijaloga i predstvlja prvo cjelovito, sistematizovano djelo iz usuli-fikha. U ovom djelu »Er-Risale« prvi put je naveden poredak izvora šerijatskog prava, Kur'an, Sunnet, idžma, kijas.
Drugo važno Šafijino djelo je »El-Umm«. Nastalo je u egipatskom periodu (tj. tokom njegovog boravka u Egiptu), a postoji u više verzija. Smatra se temeljnim djelom za upoznavanje cjeline Šafijinog tumačenja prava. Među ostalim Šafijinim djelima se spominju: »Džamil'u-l-'ilmi«, »Ihtilafu-l-hadis«, »Kitabu ihtilafi Malik ve-š-Šafi«, »Kitabu Ihtilafi-l-'irakijjin«, »Kitabu ihtilafime'a Muhammed ibni-lHasan«, »Kitabu sijeri-l-Evza'i«,itd.
Imam Šafija je prvi izvršio klasifikaciju Kur'anskih propisa na opšte ('amm) i posebne(hass) s obzirom na obim značenja pojedinih termina, odnosno broj slučajeva na koji se odnose. Dao je značajan doprinos pitanju derogacije u šerijatskopravnoj nauci.
Šafiju mnogi ocijenjuju kao ključnu ličnost islamske pravne nauke. Kao baštinik tradicija i ehlu-l-hadisa i ehlu-r-re'ja bio je u prilici da preuzme ono što je najvažnije u oba pravca. Svoje sposobnosti sistematizatora iskazao je posebno pri korištenju normativnog metoda u pravu, povezujući različite pojedinačne norme u cjelinu različitog stepena opštosti. Vrijeme u kome se pojavio, a koje je karakterisalo naraslo pravno znanje u pojedinim školama omogućili su mu da odigra ulogu faktora integracije i sistematizacije islamske pravne misli. Šafijina pravna misao je bila dinamična i on je cijelog života ostao student islamskog prava. Ispitivanje žive strane prava je smatrao za ključ islamske pravne nauke.
Nakon Kur'ana i sunneta služio se mišljenem idžmaa a potom mišljenjem ashaba koja su bila najbliža izvorima Šerijata. Tek nakon svega toga koristio je analogiju – kijas.
Šafija je u svojim djelima uobičavao nuditi više mogućih šerijatskih rješenja za jedan slučaj. Na taj način je gradio koncept jednog fleksibilnog tumačenja prava. Sledeća ilustracija je iz djela »El-Umm«: Jedan čovjek sklopio brak dajući lažne podatke o svom porijeklu vjerenici. Vjerenica kasnije dozna istinu. Kakve su pravne posljedice?
Šafija odgovara: Neovisno od toga da li je muževo porijeklo visoko ili nisko, na osnovu činjenice da je dao neistinite podatke biva podložan kazni ta'zir. U pogledu sudbine braka imam Šafija navodi dva moguća rješenja: 1. supruga ima pravo izbora: da nastavi bračni život ili da raskine brak i 2. brak je u svakom slučaju nevaljan. (Islamic Jurisprudence in the Modern World, Lahore 1981, 130).
Među Šafijinim učenicima bilo je ljudi različitog naučnog nivoa. Tu su bili muhadisi, mudžtehidi za koje su se vezale pravne škole (bilo očuvane ili iščezle) i drugi. Najpoznatiji njegovi učenici su: Ishak ibn Rahoja, Ebu Bekr el-Hamidi, Junuz ibn Abdu-l-Ala, Imam Ahmed ibn Hanbel, Ebu Sevr, Ebu Ubejd el-Kasim ibn Selam, Ebu Dža'fer b. Džerir et-Taberi itd. Osim njih, Šafijina predavanja su slušali ljudi koji će odigrati ulogu u kasnijoj razradi njegova mezheba. Među pravnicima ovog perioda koji su zaslužni za upotpunjenje cjeline pravnog tumačenja uz korištenje Šafjine metodologije su: Ebu Ibrahim Ismail b. Jahja el-Muzeni, zaslužan za širenje Šafijine misli u Egiptu, čija je pojava označila potpuno oformljenje šafijskog mezheba; Er-Rebia ibn Sulejman, Muhammed b. Ibrahim b. Munzir en-Nejsaburi i drugi.
Šafijin mezheb danas je rasprostranjen u zemljama Sjeverne Afrike, Jugoistočne Azije, dijelovima Egipta, Jemena, Šama i dijelovima Iraka. Najpoznatiji sljedbenici njegovog mezheba su: Imam Buharija, rahimehullah, (koji je i pored svoje velike učenosti u hadisu bio sljedbenik šafijskog mezheba), Ibn Hadžer el-Askalani, rahimehullah, Ibn Kesir, rahimehullah i dr.
Imam Ahmed je rekao: Omer ibn abdul-Aziz je bio na čelu prvog stoljeća a Šafija rahimehullah na čelu drugog.
Isto je imam Ahmed rekao: Šafiju spominjem već četrdeset godina u svojim dovama nakon svakog namaza. Kada ga je njegov sin Abdullah upitao zašto to radi, rekao je: Sinko moj, Šafija je vrijedio kao Sunce ovoj zemlji, kao zdravlje ljudima, a pogledaj može li se ovo dvoje zamijeniti nečim drugim.
Imam Junuz Sedefijja je rekao: Mislim da nisam sreo pametnijeg čovjeka od Šafije.
Imam Šafija je umro u Egiptu 204. godine po Hidžri. Allah mu se smilovao i nagradio ga Džennetom!